Αφανείς προσωπικότητες της Ψαλτικής Τέχνης - Θεόδωρος Γωγοβίτης

Αφανείς προσωπικότητες της Ψαλτικής Τέχνης 

Θεόδωρος Γωγοβίτης

Ένας χρόνος συμπληρώθηκε από την εκδημία του καθηγητού της Ευρωπαϊκής και Βυζαντινής Μουσικής Θεοδώρου Γωγοβίτου και ο Χορός Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής "Κλίμαξ" τιμά μια αφανή προσωπικότητα της Ψαλτικής Τέχνης θυμίζοντας την πορεία και την δράση του στη διδασκαλία και το αναλόγιο.

Ο Θεόδωρος Γωγοβίτης, γιός του ιερέως Κωνσταντίνου, γεννήθηκε στην Καρδίτσα το έτος 1937. Ένας μέρος των παιδικών του χρόνων πέρασε στο Νομό Μαγνησίας, όπου και ξεκίνησε τα πρώτα μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής στην Αγριά του Βόλου, παρά του πόδας του Τρύφωνος Γεροπούλου και έχοντας συμμαθητήν τον Κυριαζή Νικολέρη. Μετά από διαρκείς μεταθέσεις του πατέρα του έφτασε στη Θεσσαλονίκη, όπου και ενεγράφη στο φροστιστήριο Βυζαντινής Μουσικής, το οποίο στεγαζόταν στον Πολιούχο Αγ. Δημήτριο. 

Το 1955 συνέχισε τις μουσικές του σπουδές στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης αποκτώντας κατα σειρά πτυχία Αρμονίας, Ενοργανώσεως, Ωδικής και Αντιστίξεως. Μάλιστα, όταν η Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου θέσπισε την Δωρεάν Παιδεία στα Ανώτατα Ιδρύματα, το Κρατικό Ωδείο έμεινε εκτός νόμου, με τον νεαρό, τότε, Θεοδώρο να κινητοποιείται μαζί με άλλους για να μην εξαιρεθεί το Κρατικό Ωδείο. Και τα κατάφεραν, με επιστολή προς το υπουργείο Παιδείας. Το 1967 έλαβε Πτυχίο Ιεροψάλτου και Δίπλωμα Μουσικοδιδασκάλου από το Ελληνικό Ωδείο Αθηνών. Επιπλέον, γνώριζε άπταιστα Ιταλικά.

Πρώτος του ψαλτικός σταθμός υπήρξε το αναλόγιο της Παναγίας της Αχειροποιήτου, έχοντας ως δεξιό τον Αθανάσιο Μαυρίδη (1965 - 1967). Ακολούθως, προσελήφθη στην Αγ. Τριάδα Πολυκάστρου, για δύο έτη, και εν συνεχεία μεταφέρθηκε στον Μητροπολιτικό Ναό του Κιλκίς, για άλλα δύο χρόνια, με δεξιό τον Κωνσταντίνο Γαϊτανίδη. Το 1972 επέστρεψε στη Θεσσαλονίκης ως αριστερός ψάλτης στη Νέα Παναγία, όπου και διακόνησε για τα επόμενα 15 χρόνια. Τελευταίος του ψαλτικός σταθμός υπήρξε ο Ι. Ν. Αγ. Δημητρίου & Αγ. Αναργύρων Διαβατών Θεσσαλονίκης, όπου έψαλε από το 1988 έως το 1996, όταν και ένοιωσε την ανάγκη να αποχωρήσει από τα αναλόγια.

Σημαντική υπήρξε η προσφορά του στη Κοινότητα των Διαβατών, αφού υπήρξε και καθηγητής μουσικής στο Γυμνάσιο της περιοχής από το 1979 έως το 1997. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως το ακαδημαϊκό έτος 1993 - 1994 δίδαξε Βυζαντινή Μουσική και στο Μουσικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης.

Από το 1996, όταν και παραιτήθηκε, έψαλε επικουρικά στον Άγ. Δημήτριο Διαβατών αποδεικνύοντας τις υψηλές του γνώσεις με κάθε ευκαιρία. Η φωνή του ήταν αιχμηρή και διαπεραστική, ελαφρώς έρρινη, γεμάτη όμως τέχνη. Έτρεφε αισθήματα σεβασμού για άλλους ψάλτες και δασκάλους, ενώ ξεχώριζε τον Κωνσταντίνο Πρίγγο και τον Αθανάσιο Παναγιωτίδη ως τις υψηλότερες κορυφές της οροσειράς των δασκάλων της Ψαλτικής Τέχνης, που άκουσε από κοντά. Πάντα αγαπούσε το διδάσκειν και συμβουλεύειν και όνειρό του υπήρξε η δημιουργία τμήματος εκμάθησης Βυζαντινής Μουσικής στα Διαβατά. Ασχολήθηκε με τη συγγραφή μουσικών συνθέσεων, ενώ του άρεσε η συλλογή φωτογραφιών και πληροφοριών για τη ζωή μεγάλων ψαλτών, τα οποία σκόπευε να εκδώσει.

Δυστυχώς, ο σακχαρώδης διαβήτης επιδείνωσε πολλά από τα, μέχρι τότε, μικροπροβλήματα υγείας που είχε. Τον τελευταίο μήνα της ζωής του πέρασε σε κέντρο αποκατάστασης στη Νέα Ραιδεστό Θεσσαλονίκης, όντας εμφανώς καταβεβλημένος. Ποτέ, όμως, ακόμη και εκείνη την επίπονη ώρα δεν ξεχνούσε την αγαπημένη του Βυζαντινή Μουσική, ζητώντας από φίλους ψάλτες να του πάνε την "Μεγάλη Εβδομάδα" του Κ. Πρίγγου στην επόμενη επίσκεψή τους. Η κατάστασή του άλλαξε άρδην πολύ σύντομα και, έτσι, την 22α Ιουνίου εξεδήμησε για να υμνήσει τον Κύριο από το ουράνιο αναλόγιο.

Ο Θ. Γωγοβίτης απαγγέλων εμμελώς το «Σήμερον κρεμᾶται…»
(Μεγάλη Παρασκευή, 2016)


Ακούστε εδώ τον Θεόδωρο Γωγοβίτη.

Ακολουθεί το Δοξαστικό της Πεντηκοστής
σε σύνθεση του Θεοδώρου Γωγοβίτη.

(Ηχογράφηση) - Ανοιξαντάρια, πλ. Δ', Μάρκου Βασιλείου

Ανοιξαντάρια κατ' επιτομήν των αρχαίων

Μάρκου Βασιλείου, Πατριαρχικού  Γραμματέως

Ο Χορός Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής "Κλίμαξ" σας παρουσιάζει το πρώτο δείγμα ηχογραφήσεων από το έργο του μεγάλου Μουσικολόγου, Μάρκου Βασιλείου, που χρημάτισε Πατριαρχικός Γραμματέας στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αι. και στις αρχές του 20ου. Το έργο του, αν και σπουδαίο και ξεχωριστό, δεν έχει λάβει την αναγνώριση που του πρέπει, πλην συγκεκριμένων εξαιρέσεων (πχ. Πατριαρχικά Λειτουργικά).

 Στο σύνδεσμο που ακολουθεί, παρακολουθείστε το βίντεο μέσω Facebook, πατήστε like & share,  και θα σας ανταμείψουμε με νέα βίντεο, ηχογραφήσεις και αναρτήσεις γύρω από τη βυζαντινή μας μουσική. Σύντομα και στο κανάλι μας στο YouTube...

Δείτε εδώ...!

Αίνοι της Βαϊοφόρου (Χαρ. Ταλιαδώρος - 1960)

Αίνοι της Βαϊοφόρου από τον Χαρίλαο Ταλαιδώρο την δεκαετία του 1960.

Εν όψει των ημερών σας παρουσιάζουμε μια ζωντανή ηχογράφηση της δεκαετίας του 1960 από τον Ιερό Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης με τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως κυρ - Χαρίλαο Ταλιαδώρο. Ακούγονται τα Πασαπνοάρια, οι Αίνοι και το Δοξαστικό της Κυριακής των Βαϊων. Σε προσωπική επαφή με τον άρχοντα, ακούγοντας την ηχογράφηση, εκμυστηρεύτηκε πως οι αίνοι αυτοί είναι γραμμένοι από τον Πολίτη ψάλτη και μελουργό Κυριακό Ιωαννίδη, τον λεγόμενο "Καλόγηρο". Συμπλήρωσε, μάλιστα, πως η Βυζαντινή Μουσική δεν είναι κτήμα κάποιου, αλλά ανήκει σε όλη την Ορθοδοξία. Επομένως, ό,τι είναι είναι γραμμένο καλώς λίαν, θα πρέπει να ακούγεται.

Καλή ακρόαση! Καλή Ανάσταση!

"Ο επιβλέπων επί την γην..." (Ηχογράφηση)

"Ο επιβλέπων επί την γην..." (Ηχογράφηση)

Ο Χορός μας είναι στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσει πως το project των ηχογραφήσεων του έργου του μεγάλου μουσουργού και μουσικολόγου έχει ήδη ξεκινήσει. Το πρώτο από τα έργα που θα ηχογραφηθούν είναι τα Ανοιξαντάριά του, σε ήχο πλάγιο του Δ'. Παρατίθεται ο στίχος "ο επιβλέπων επί την γην" σε ηχογράφηση που έλαβε χώρα κατά την πρόβα του συνόλου μας.

Ψαλτοτράγουδο γερ. Αμφιλοχίου Δοχειαρίτου (Πλήρες)

«Ψαλτοτράγουδον τῷ καλῷ Ποιμένι»

Το παρόν ψαλτοτράγουδο κατεγράφη τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους για τις ανάγκες του Χορού Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής "Ψαλτικόν Σύναγμα", με σκοπό να ψαλεί, μετά από χειροτονία στον Αρχιερέα που τέλεσε το Μυστήριο, ως ευχαριστήριο. 

Κατεγράφη με βάση την ηχογράφηση του Αρχιμανδρίτου Αμφιλοχίου, Καθηγουμένου της Ι. Μ. Δοχειαρίου. Αποτελεί προσπάθεια καταγραφής του Άγγελου Σέφκα, από τον οποίο αποδόθηκε και ο τίτλος με βάση το περιεχόμενο, αφού δεν επιγράφεται κάπου αλλού. Σημειώνεται ότι το έγγραφο δεν είναι πλήρες αλλά απουσιάζει ο τελευταίος στίχος.

Ο Γέροντας Αμφιλόχιος γεννήθηκε το 1961 στο Στεφάνι Κορινθίας (κατά κόσμον Θεοφάνης), γιος του ιερέα Iωάννη Παπαντωνίου. Είναι απόφοιτος της Pιζαρείου Eκκλησιαστικής Σχολής, όπου και διδάχθηκε αρχικά τη μουσική από τον Δημήτριο Παναγιωτόπουλο-Kούρο. Tις μουσικές του σπουδές τελειοποίησε με τον Θεόδωρο Xατζηθεοδώρου στο Mετόχι του Παναγίου Tάφου στην Aθήνα και αργότερα με τον π. Διονύσιο Φιρφιρή στο Άγιο Όρος. Εκάρη μοναχός στην I. M. Προυσού Eυρυτανίας το 1980. Αμέσως έπειτα εγκαταστάθηκε στην Iερά Μονή Δοχειαρίου Aγίου Όρους, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα. Σημαντική είναι η συνεισφορά του στη διάδοση του μουσικού ύφους της Μονής, όπως αυτό αποτυπώθηκε στους ψηφιακούς δίσκους της σειράς "Σύμμεικτα" του Μανόλη Χατζηγιακουμή.

Ο Γέροντας Αμφιλόχιος, νεαρότερος.
Από το:  http://e-kere.gr/

Για προβολή πατήστε εδώ.

Χερουβικό Γ' Ήχου, Χαρίλαος Ταλιαδώρος

Ζωντανή Ηχογράφηση, Χερουβικό γ' ήχου, Χαρίλαος Ταλιαδώρος.

Στην παρούσα ηχογράφηση ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ερμηνεύει τον Χερουβικό Ύμνο σε ήχο γ'. 

Ο Χαρίλαος Ταλιαδώρος αποτελεί μια από τις τελευταίες εξαιρετικές φωνές στον χώρο της Ψαλτικής Τέχνης. Γεννήθηκε το 1926 στη Θεσσαλονίκη και μαθήτευσε στο Ωδείο Αθηνών δίπλα στον Χριστόφορο Κουτσουράδη. Εκείνος, όμως, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ψαλτική του εξέλιξη ο Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Κωνσταντίνος Πρίγγος, του οποίου οι μετακινήσεις στη Θεσσαλονίκη δεν άφηναν ανεπηρέαστο τον νεαρό τότε ιεροψάλτη. Γρήγορα ανέβηκε σε σπουδαία αναλόγια της Θεσσαλονίκης και από το 1952 μέχρι και σήμερα ψάλλει ακατάπαυστα τα μεγαλεία του Θεού στο αναλόγιο του Ι. Καθ. Ναού της του Θεού Σοφίας. Η διδακτική του δεινότητα και το συγγραφικό του τάλαντο είναι γνωστά σε ολόκληρη την Ορθόδοξη Οικουμένη. Αυτό, όμως, που κάνει σε όλους εντύπωση είναι η διαυγής και γεμάτη νεανικό πάθος φωνή του, την οποία διεφύλαξε ως κόρην οφθαλμού και διατηρεί μέχρι και σήμερα στα 92 του χρόνια. Το παρακάτω δείγμα αποτελεί τεκμήριο των όσων εγράφησαν και, σαφώς, αναδεικνύει τον πολιό "Άρχοντα" ως παράδειγμα μίμησης για τους νέους ιεροψάλτες. 

Η εν λόγω ζωντανή ηχογράφηση αποτελεί μέρος του αρχείου του ιεροψάλτη Άγγελου Σέφκα, ο οποίος βρέθηκε στον Καθεδρικό Ναό της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης για να συναντήσει τον "λέοντα των αναλογίων" στα πλαίσια εργασιών για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών "Η Βυζαντινή μουσική επιστήμη και καλλιτεχνική δημιουργία" του Α.Π.Θ. Τέλος, ευχαριστίες ανήκουν στην κα. Μαρία Αλεξάνδρου, Μουσικολόγο - Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμ. Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ., και στον κ. Χρήστο Τογκαρίδη Λαμπαδάριο του  Ι. Καθ. Ναού της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης, που αποτέλεσαν τους συνδετικούς κρίκους για αυτή την συνάντηση με τον κ. Χαρίλαο Ταλιαδώρο.

Με τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη Χαρίλαο Ταλιαδώρο,
την Καθηγήτρια Μαρία Αλεξάνδρου
και τον Λαμπαδάριο της Αγ. Σόφιας Θεσ/νίκης Χρ. Τογκαρίδη.

Αγρυπνία Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Ιερά Μονή Γρηγορίου

Αγρυπνία Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Ιερά Μονή Γρηγορίου

Φωτογραφία της Ι. Μ. Γρηγορίου από την ανατολική πτέρυγα.

Παραθέτουμε ένα ηχητικό απόσπασμα από τον αριστερό χορό από την Αγρυπνία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Ιερά Μονή Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους. Στο παρόν ηχητικό ψάλλουν μέλη του Χορού Νέων Ιεροψαλτών (Αλέξιος Καλύβας, Αλέξανδρος Δημητριάδης, Άγγελος Σέφκας) με χοράρχη τον Φώτιο Καλύβα, ενώ στον δεξιό χορό έψαλλε η χορωδία των Πατέρων της Μονης με χοράρχη τον π. Δημήτριο Γρηγοριατη.

Πολύ σύντομα αναμένεται νέο ηχητικό και φωτογραφικό υλικό!

Δύναμις του Αβαγιανού, ήχος Β'

Δύναμις του Αβαγιανού, ήχος Β'

Μια ανάρτηση με ηχητικό περιεχόμενο από την χθεσινοβραδινή Αγρυπνία, που έγινε στον παλαιό Ιερό Ναό Αγ. Δημητρίου Διαβατών Θεσσαλονίκης, στην μνήμη των Αγίων και Θαυματουργών Αναργύρων Ιατρών Κοσμά και Δαμιανού των εξ Ασίας. Ψάλλουν μέλη του Χορού Νέων Ιεροψαλτών Θεσσαλονικής (Κυρ. Δημητριάδης, Σ. Τοψαχαλίδης, Άγγ. Σέφκας) υπό την διεύθυνση του Ιεροψάλτου Αλεξάνδρου Δημητριάδη.

Αγρυπνία Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού

Από την Ιερά Αγρυπνία Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στην Ιερά Μονή Κωνσταμονίτου Αγ. Όρους.

Εξωτερική άποψη της Νότιας Πύλης
της Μονής Κωνσταμονίτου (2013)

Με την ευκαιρία της αυριανής μεγάλης εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού ανέβηκαν κάποια αποσπάσματα από ηχογράφηση μελών του Χορού Νέων Ιεροψαλτών, οι οποίοι βρέθηκαν προσκεκλημένοι των Πατέρων της Μονής Κωνσταμονίτου και έψαλαν στην ολονύκτια Αγρυπνία, που τελέσθηκε στις 26-27/13-14.09.2014.  Στο δεξί αναλόγιο έψαλε ο εκλεκτός Ιεροψάλτης της Μονής π. Ιωσήφ ενώ αριστερά τα μέλη του Χορού μας (Ν. Χαμαλίδης, Δημ. Σταμάτης, Αγγ. Σέφκας, Βασ. Νένες, Σάββας Κουρμπογιαννίδης).

"Αγρυπνία Γενεσίου της Θεοτόκου"

Αγρυπνία Γενεσίου της Θεοτόκου

Ηχητικά αποσπάσματα από την Αγρυπνία.

Χθές, στις 7 Σεπτεμβρίου 2017, τελέσθηκε Αγρυπνία στον Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών Άνω Πόλεως Θεσσαλονίκης επ' ευκαιρία της εορτής του Γενεσίου της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στην Αγρυπνία συμμετείχαν μέλη του Χορού Νέων Ιεροψαλτών (Νικ. Χαμαλίδης, Αγγ. Σέφκας, Αλεξ. Δημητριάδης, Αλ. Καλύβας, Φ. Καλύβας, Ζ. Ασημακόπουλος, Σάβ. Τοψαχαλίδης), συνεπικουρία των δομεστίχων των οικείων αναλογίων, τους οποίους μαζί με τον προϊστάμενο Ναού, π. Κύριλλο, ευχαριστούμε θερμά για τη φιλοξενία τους. 

Η Κυρία Θεοτόκος ας είναι Σκέπη και Προστασία για όλον τον κόσμο.

Ζωντανή Ηχογράφηση από Αγρυπνία

Ζωντανή Ηχογράφηση από Αγρυπνία

Στιχηραρικά Κεκραγάρια Ιωάννου Πρωτοψάλτου σε ήχο πλάγιο του Δ' και στιχολογία Μανουήλ Πρωτοψάλτου. Ζωντανή ηχογράφηση από Αγρυπνία στον Ι. Ν. Αγ. Δημητρίου Διαβατών επί τη εορτή της Α' & Β' Ευρέσεως της Κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου (24.02.2016). Δεξιά ψάλλουν ο Ιεροψάλτης Αχ. Πολύζος του Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών Άνω Πόλης συνοδεία του χορού του και αριστερά ο Ιεροψάλτης Αγγ. Σέφκας με μέλη του Χορού Νέων Ιεροψαλτών Δυτικής Θεσσαλονίκης (Αφοί Δημητριάδη & Καλύβα).